W skrócie

  • Pierwsze minuty: informacje bierz tylko z oficjalnych kanałów (Alert RCB, radio i telewizja, aplikacja RSO, strony urzędu wojewódzkiego i gminy). Jeśli zostanie ogłoszony alarm, najpierw schronienie, potem wszystko inne.
  • Zostań na miejscu, dopóki władze nie zarządzą ewakuacji. W czasie wojny zarządza ją Szef Obrony Cywilnej na wniosek wojewody, a w sprawach niecierpiących zwłoki wojewoda.
  • Z bliskimi kontaktuj się SMS-ami, nie rozmowami. Dzieci w szkole zostają pod opieką szkoły; w czasie alarmu nie jedź po nie.
  • Bez paniki zakupowej: zapas na 3 doby, gotówka w różnych nominałach i sprawny samochód to przygotowanie sprzed kryzysu, a nie zadanie na pierwszą godzinę.

Ten tekst należy do przewodnika jak przygotować się na wojnę, który opisuje zapasy, plan rodzinny i dokumenty. Tutaj zakładamy, że to już za Tobą, i pokazujemy kolejność działań, gdy przyjdzie pierwszy komunikat. Nie piszemy, czy i kiedy to nastąpi; tego nie wie nikt.

Co robić w pierwszych 15 minutach?

Pierwszy kwadrans decyduje o tym, czy działasz według planu, czy według plotek. Zrób cztery rzeczy, w tej kolejności:

  1. Sprawdź, czy jest ogłoszony alarm. Ogłoszenie alarmu to według rozporządzenia MSWiA z 14 maja 2025 r. modulowany dźwięk syreny przez 3 minuty albo trzykrotnie powtórzona zapowiedź „Uwaga! Uwaga! Uwaga! Ogłaszam alarm…”. Jeśli alarm dotyczy zagrożenia z powietrza, nie czytaj dalej tego tekstu, tylko idź do miejsca schronienia: atak z powietrza - co robić.
  2. Włącz radio lub telewizor. Ustawa o ochronie ludności zobowiązuje nadawców i operatorów komórkowych do niezwłocznego przekazania komunikatów na żądanie ministra spraw wewnętrznych lub wojewody (art. 73). „Poradnik bezpieczeństwa” wskazuje jako pewne źródła Polskie Radio, Telewizję Polską, rządowe strony internetowe i służby państwowe.
  3. Przeczytaj Alert RCB do końca. To SMS od operatora, przychodzi bez zapisów, także na karty prepaid. Wykonuj to, co jest w treści, a nie to, co dopowiadają komentarze w sieci.
  4. Nie dzwoń na 112 po informacje i nie wychodź na zewnątrz, żeby „zobaczyć”. Numer alarmowy służy do zgłaszania zagrożeń.

Co zrobić w pierwszej godzinie?

Odezwij się do bliskich, ale krótko. Poradnik zaleca, by nie przeciążać linii telefonicznych i korzystać z SMS-ów. Wyślij jedną wiadomość według planu rodzinnego: gdzie jesteś, czy jesteś bezpieczny, dokąd się kierujesz. Jak działa łączność, gdy sieć się zapycha: łączność w kryzysie.

Dzieci w szkole zostają w szkole. Procedura MEN i MSWiA, którą według komunikatu MEN z 8 października 2026 r. otrzymali dyrektorzy szkół i przedszkoli, mówi wprost: po ogłoszeniu alarmu dzieci i nauczyciele pozostają w budynku, nauczyciel imiennie sprawdza obecność, a rodzice podczas alarmu nie przyjeżdżają po dzieci, nie gromadzą się przed budynkiem i nie blokują dojazdu służb. Odbiór następuje po odwołaniu alarmu, w sposób i w miejscu wskazanym w komunikacie placówki. Nie dzwoń do nauczycieli prowadzących grupy; szkoła wysyła komunikaty zbiorcze ustalonym kanałem (np. SMS, dziennik elektroniczny). Szerzej: bezpieczeństwo dziecka w szkole.

Naładuj telefony i powerbanki, sprawdź radio i baterie. Jeśli brakuje Ci wody w zapasie, a z kranu jeszcze płynie, napełnij czyste pojemniki. Poradnik każe być gotowym na przerwy w dostawach wody, prądu, gazu, telefonu i internetu.

Sprawdź, co z sąsiadami. Poradnik prosi, by upewnić się, że sąsiedzi wiedzą o alarmie, i pomóc osobom ze szczególnymi potrzebami.

Co zrobić w pierwszej dobie?

Zostać czy wyjechać?

Domyślnie zostajesz. Według art. 122 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej w czasie stanu wojennego i wojny ewakuację ludności z określonego obszaru, w szczególności ze strefy bezpośrednich działań wojennych, zarządza Szef Obrony Cywilnej (z chwilą wprowadzenia stanu wojennego staje się nim minister spraw wewnętrznych) na wniosek wojewody. W sytuacjach niecierpiących zwłoki ewakuację zarządza wojewoda (art. 13). Gdy taka decyzja zapadnie, poradnik mówi: bezwzględnie stosuj się do poleceń. Gdy nie zapadła, wyjazd na własną rękę oznacza drogi zablokowane dla służb i transportów wojskowych. Jak podjąć tę decyzję zawczasu: zostać czy wyjechać.

Samochód, paliwo i gotówka

Poradnik zaleca, by samochód był sprawny i zatankowany, a w domu leżała gotówka w różnych nominałach, bo bez prądu nie działają terminale i bankomaty. To zalecenia na czas spokoju. Jeśli ich nie spełniłeś, nie zaczynaj doby od kolejki na stacji: jeżeli nie musisz jechać, bak nie jest pilny. Kup tyle, ile potrzebujesz, i ogranicz jazdę, bo w sytuacji kryzysowej drogi mają być przejezdne dla służb ratowniczych i wojska. Żadne oficjalne źródło nie podaje, ile gotówki trzymać.

Masz przydział mobilizacyjny?

O mobilizacji dowiesz się z mediów i z obwieszczeń w miejscach publicznych; możesz też dostać wezwanie imienne. Jeśli masz kartę mobilizacyjną, znajdziesz na niej adres i termin stawiennictwa, a gdy zaginęła lub dane są nieaktualne, poradnik każe skontaktować się z Wojskowym Centrum Rekrutacji. Co oznacza karta i jak się do niej stosować, opisujemy w tekście karta mobilizacyjna, a zasady powoływania w tekście mobilizacja w Polsce. Osobny przydział mobilizacyjny może dotyczyć obrony cywilnej; nadaje go wojewoda w uzgodnieniu z Wojskowym Centrum Rekrutacji. Rodzina osoby z przydziałem powinna mieć plan bez niej.

Co robić w kolejnych dniach?

Ustawa nakłada na mieszkańców obszaru objętego stanem wojennym i strefy działań wojennych konkretne obowiązki (art. 121). W ramach przygotowania obrony cywilnej zabezpieczają oni:

  • miejsce zamieszkania i mienie osobiste;
  • własne zapasy wody pitnej i żywności;
  • własne zapasy środków sanitarnych, higienicznych i medycznych.

Poza tym, według poradnika, większość z nas nadal pracuje w swoim zawodzie, chyba że otrzyma inne zadania. Państwo może zażądać przekazania mienia, np. budynku lub pojazdu, które później zostanie zwrócone albo zrekompensowane. Pomoc humanitarna jest zawsze bezpłatna; nikt nie może żądać za nią pieniędzy ani przysług.

Wojna: co zabrać, gdy zarządzą ewakuację?

Jeśli służby ogłoszą ewakuację, poradnik podaje taką kolejność:

  1. Zamknij okna i dopływ wody, wyłącz urządzenia elektryczne i gazowe, wygaś piec, kominek i kuchenkę.
  2. Ubierz się stosownie do pogody.
  3. Upewnij się, że dzieci mają przy sobie dane kontaktowe opiekuna i informacje medyczne.
  4. Zabierz plecak ewakuacyjny: wodę, apteczkę i leki stałe, dokumenty z kopiami na pendrivie, gotówkę, latarkę i radio, powerbank, żywność gotową do jedzenia, ubranie i śpiwór (pełna lista).
  5. Skorzystaj ze zorganizowanego transportu albo idź pieszo do wyznaczonego miejsca. Jadąc samochodem, nie blokuj dróg ewakuacyjnych.
  6. Zabierz zwierzęta, a jeśli nie możesz, zabezpiecz je i zostaw jedzenie i wodę.
  7. Powiadom bliskich, że się ewakuujesz, w jaki sposób i dokąd.

Nie oddawaj dokumentów osobom, które oferują pomoc lub transport. Jeśli z niego korzystasz, wyślij bliskim numer rejestracyjny pojazdu i adres, pod którym jesteś.

Czego nie robić?

  • Nie fotografuj i nie nagrywaj wojska ani ważnych obiektów (mostów, stacji kolejowych, magazynów) i nie publikuj informacji o ruchach wojsk polskich i sojuszniczych. To wprost z poradnika.
  • Nie rozsyłaj niesprawdzonych wiadomości. Poradnik prosi, by nie wierzyć w doniesienia o upadku państwa i kapitulacji. Jak rozpoznać fałszywkę: dezinformacja.
  • Nie blokuj dróg samochodem i nie jedź „na zwiad”.
  • Nie zbliżaj się do szczątków drona czy pocisku; odejdź i zadzwoń na 112 (drony nad Polską).

Checklista do druku

Wydrukuj i powieś przy plecaku ewakuacyjnym:

  • Sprawdzam: czy ogłoszono alarm (syrena modulowana 3 min, zapowiedź, Alert RCB)?
  • Alarm = idę do miejsca schronienia, z plecakiem, schodami.
  • Włączam radio (częstotliwość: ________).
  • Wysyłam SMS według planu rodzinnego.
  • Nie jadę po dzieci w czasie alarmu; czekam na komunikat szkoły.
  • Ładuję telefony i powerbanki, sprawdzam baterie.
  • Sprawdzam sąsiadów, zwłaszcza seniorów.
  • Zostaję, dopóki służby nie zarządzą ewakuacji.
  • Przy ewakuacji: woda, gaz, prąd wyłączone; plecak; zwierzęta; SMS „dokąd”.
  • Mam przydział? Czytam kartę mobilizacyjną: adres i termin.
  • Nie nagrywam wojska, nie powielam plotek.

Co to znaczy dla Ciebie

Ten plan działa tylko wtedy, gdy podstawy są gotowe wcześniej: punkt spotkania, kontakt do osoby wyznaczonej przez szkołę, radio, zapas wody i plecak. Jeśli czegoś brakuje, wróć do planu rodzinnego. Najwięcej czasu w pierwszej dobie oszczędza spakowany plecak i ustalona trasa wyjazdu; krok po kroku przeprowadza przez to poradnik Plecak i ewakuacja. Kontekst bezpieczeństwa bez sensacji znajdziesz w tekście czy w Polsce będzie wojna.

Najczęstsze pytania

Skąd będę wiedzieć, że wybuchła wojna?

Z oficjalnych komunikatów: Alertu RCB, radia i telewizji, aplikacji RSO, stron rządowych i urzędu wojewódzkiego, a przy bezpośrednim zagrożeniu z syren. Pogłoski w komunikatorach to nie komunikat. Sprawdzaj informacje w kilku niezależnych źródłach.

Czy w razie wojny trzeba od razu wyjeżdżać?

Nie. Ewakuację w czasie wojny zarządza Szef Obrony Cywilnej na wniosek wojewody, a w pilnych przypadkach wojewoda. Bez takiej decyzji co do zasady zostajesz w domu z zapasami i stosujesz się do komunikatów.

Czy odebrać dziecko ze szkoły, gdy przyjdzie alert?

Nie w czasie alarmu. Według procedury MEN i MSWiA dzieci zostają pod opieką szkoły w budynku, a rodzice czekają na komunikat placówki o sposobie i miejscu odbioru po odwołaniu alarmu. Nie dzwoń do nauczycieli, bo potrzebują łączności ze służbami.

Co zabrać, gdy trzeba opuścić dom?

Plecak ewakuacyjny dla każdego domownika: wodę, leki i apteczkę, dokumenty z kopiami, gotówkę, latarkę, radio, powerbank, żywność gotową do jedzenia, ciepłe ubranie i śpiwór. Przed wyjściem zamknij wodę i gaz, wyłącz urządzenia i powiadom bliskich, dokąd jedziesz.

Czy w czasie wojny trzeba chodzić do pracy?

Co do zasady tak. Poradnik bezpieczeństwa mówi, że w czasie konfliktu zbrojnego nadal pracujesz w swoim zawodzie, chyba że otrzymasz inne zadania, np. przydział mobilizacyjny do wojska lub obrony cywilnej.