W skrócie

Według stanu na 15 października 2026 r.:

  • Rosją rządzi Władimir Putin - prezydent od 7 maja 2012 r. (wcześniej w latach 2000–2008), a nieprzerwanie u władzy jako prezydent albo premier od 31 grudnia 1999 r. To on ogłosił 24 lutego 2022 r. „specjalną operację wojskową”, czyli pełnoskalową inwazję na Ukrainę.
  • Prezydentem Ukrainy jest Wołodymyr Zełenski - wybrany w 2019 r.; jego pięcioletnia kadencja minęła 20 maja 2024 r., ale w stanie wojennym wyborów się nie przeprowadza, a konstytucja Ukrainy każe mu pełnić urząd do objęcia go przez następcę.
  • Prezydentem Polski jest Karol Nawrocki - od 6 sierpnia 2025 r. Z mocy Konstytucji jest najwyższym zwierzchnikiem Sił Zbrojnych RP.
  • Rząd, który kieruje obronnością kraju na co dzień, to rząd premiera Donalda Tuska; ministrem obrony narodowej i wicepremierem jest Władysław Kosiniak-Kamysz (obaj od 13 grudnia 2023 r.).
  • Poza regionem kluczowe funkcje pełnią sekretarz generalny NATO Mark Rutte (od 1 października 2024 r.) i prezydent USA Donald Trump (od 20 stycznia 2025 r.).

Niżej każda z tych osób: funkcja, kompetencje i fakty ze źródłami. Bez ocen - tylko to, co można sprawdzić.

Kto podejmuje decyzje w wojnie w Ukrainie i wokół niej?

Osoba Funkcja Od kiedy Rola w kontekście wojny
Władimir Putin Prezydent Federacji Rosyjskiej 7 maja 2012 r. (obecna kadencja od 7 maja 2024 r.) Naczelny dowódca sił zbrojnych Rosji; podjął decyzje o aneksji Krymu (2014) i o inwazji (2022)
Wołodymyr Zełenski Prezydent Ukrainy maj 2019 r. Naczelny dowódca Sił Zbrojnych Ukrainy; wprowadził stan wojenny 24 lutego 2022 r.
Karol Nawrocki Prezydent RP 6 sierpnia 2025 r. Najwyższy zwierzchnik Sił Zbrojnych RP; na wniosek rządu lub premiera wprowadza stan wojenny, zarządza mobilizację, mianuje Naczelnego Dowódcę
Donald Tusk Prezes Rady Ministrów 13 grudnia 2023 r. Kieruje rządem, który zapewnia bezpieczeństwo zewnętrzne i sprawuje ogólne kierownictwo w dziedzinie obronności
Władysław Kosiniak-Kamysz Wicepremier, minister obrony narodowej 13 grudnia 2023 r. Kieruje resortem obrony; w czasie pokoju za jego pośrednictwem prezydent sprawuje zwierzchnictwo nad wojskiem
Mark Rutte Sekretarz generalny NATO 1 października 2024 r. Przewodniczy Radzie Północnoatlantyckiej i reprezentuje Sojusz; decyzje podejmują państwa członkowskie
Donald Trump Prezydent USA 20 stycznia 2025 r. Prowadzi politykę największego sojusznika Polski w NATO; jego administracja pośredniczy w rozmowach Rosji z Ukrainą

Daty i funkcje potwierdzają źródła wymienione pod tekstem: strony rządu i MON, Konstytucja RP, NATO, Międzynarodowy Trybunał Karny oraz redakcje informacyjne.

Kto rządzi Rosją? Władimir Putin

Funkcja: prezydent Federacji Rosyjskiej. Urodził się 7 października 1952 r. w Leningradzie (dziś Petersburg). Był oficerem KGB, a w 1998 r. stanął na czele FSB.

Od kiedy rządzi: 9 sierpnia 1999 r. został premierem, a 31 grudnia 1999 r., po rezygnacji Borysa Jelcyna, pełniącym obowiązki prezydenta. Wybory wygrywał w 2000, 2004, 2012, 2018 i 2024 r. W latach 2008–2012 był premierem (prezydentem był wtedy Dmitrij Miedwiediew). Obecną, piątą kadencję rozpoczął 7 maja 2024 r.; kończy się ona w 2030 r. Zmiany konstytucji z 2020 r. „wyzerowały” jego wcześniejsze kadencje i pozwalają mu kandydować ponownie.

Kompetencje: według konstytucji Rosji prezydent jest naczelnym dowódcą sił zbrojnych i może wprowadzić stan wojenny w razie agresji lub jej bezpośredniej groźby. Zgodę na użycie wojska poza granicami kraju daje Rada Federacji.

Kluczowe fakty dotyczące wojny:

  • 18 marca 2014 r. podpisał traktat o przyłączeniu Krymu i Sewastopola do Rosji.
  • 21 lutego 2022 r. uznał niepodległość tzw. Donieckiej i Ługańskiej Republiki Ludowej, a 24 lutego 2022 r. ogłosił „specjalną operację wojskową”.
  • 21 września 2022 r. zarządził częściową mobilizację, a 30 września 2022 r. Rosja ogłosiła aneksję czterech obwodów Ukrainy.
  • 17 marca 2023 r. Międzynarodowy Trybunał Karny wydał nakaz jego aresztowania w sprawie bezprawnej deportacji dzieci z okupowanych terenów Ukrainy.

Pełny życiorys, daty kadencji i znaczenie nakazu MTK dla Polski: Władimir Putin - kim jest i ile lat rządzi.

Kto jest prezydentem Ukrainy? Wołodymyr Zełenski

Funkcja: prezydent Ukrainy. Drugą turę wyborów wygrał 21 kwietnia 2019 r. (73,22 proc. głosów), urząd objął w maju 2019 r.

Kompetencje: konstytucja Ukrainy (art. 106) czyni prezydenta naczelnym dowódcą Sił Zbrojnych Ukrainy. Prezydent mianuje i odwołuje dowództwo wojska, a w razie zagrożenia agresją podejmuje decyzję o mobilizacji i wprowadzeniu stanu wojennego.

Kluczowe fakty:

  • 24 lutego 2022 r., w dniu rosyjskiej inwazji, wprowadził stan wojenny na całym terytorium Ukrainy.
  • Jego pięcioletnia kadencja upłynęła 20 maja 2024 r. Prawo Ukrainy nie pozwala przeprowadzać wyborów w stanie wojennym, a art. 108 konstytucji stanowi, że prezydent sprawuje urząd do objęcia go przez nowo wybranego prezydenta. Rosja kwestionuje z tego powodu jego mandat.
  • W październiku 2026 r. Zełenski zaproponował, że Ukraina zorganizuje wybory, jeśli Rosja zgodzi się na 60 dni pełnego zawieszenia broni. Kreml propozycję odrzucił.

Więcej: Wołodymyr Zełenski - prezydent Ukrainy.

Prezydent Polski a wojna: Karol Nawrocki

Funkcja: Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Przysięgę złożył 6 sierpnia 2025 r. przed Zgromadzeniem Narodowym, rozpoczynając pięcioletnią kadencję (art. 127 Konstytucji). Wcześniej m.in. dyrektor Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku (od 2017 r.) i prezes Instytutu Pamięci Narodowej (2021–2025).

Kompetencje w sprawach bezpieczeństwa (Konstytucja RP):

  • jest najwyższym zwierzchnikiem Sił Zbrojnych (art. 134 ust. 1), w czasie pokoju sprawuje to zwierzchnictwo za pośrednictwem ministra obrony narodowej (art. 134 ust. 2);
  • mianuje szefa Sztabu Generalnego i dowódców rodzajów Sił Zbrojnych (art. 134 ust. 3);
  • na czas wojny mianuje Naczelnego Dowódcę Sił Zbrojnych - na wniosek premiera (art. 134 ust. 4);
  • na wniosek premiera zarządza powszechną lub częściową mobilizację i użycie Sił Zbrojnych do obrony kraju (art. 136);
  • na wniosek Rady Ministrów może wprowadzić stan wojenny (art. 229);
  • postanawia o stanie wojny, gdy Sejm nie może się zebrać (art. 116 ust. 2);
  • jego organem doradczym jest Rada Bezpieczeństwa Narodowego (art. 135).

Warto zauważyć, że w kluczowych decyzjach prezydent działa na wniosek rządu albo premiera - Konstytucja rozkłada odpowiedzialność między oba ośrodki władzy wykonawczej. Szczegóły: Prezydent Karol Nawrocki a bezpieczeństwo i stan wojenny w Polsce.

Kto jest premierem Polski? Donald Tusk

Funkcja: Prezes Rady Ministrów. Prezydent powołał go wraz z rządem 13 grudnia 2023 r.; według strony Kancelarii Premiera funkcję pełni nadal (stan na 15 października 2026 r.).

Kompetencje: Rada Ministrów prowadzi politykę wewnętrzną i zagraniczną, zapewnia bezpieczeństwo zewnętrzne państwa i sprawuje ogólne kierownictwo w dziedzinie obronności kraju (art. 146 Konstytucji). To od wniosku premiera zależy zarządzenie mobilizacji i mianowanie Naczelnego Dowódcy, a od wniosku rządu - wprowadzenie stanu wojennego.

Kluczowy fakt: 10 września 2025 r., po nocy, w której polska przestrzeń powietrzna została naruszona 19 razy przez drony, premier ogłosił w Sejmie formalny wniosek o konsultacje sojusznicze na podstawie art. 4 Traktatu Północnoatlantyckiego. O tym, jak wyglądają takie incydenty i co wtedy robić: drony nad Polską.

Minister obrony narodowej: Władysław Kosiniak-Kamysz

Funkcja: wiceprezes Rady Ministrów i minister obrony narodowej od 13 grudnia 2023 r. Strona MON wymienia go na czele kierownictwa resortu (stan na 15 października 2026 r.).

Kompetencje: minister kieruje Ministerstwem Obrony Narodowej. W czasie pokoju to za jego pośrednictwem prezydent sprawuje zwierzchnictwo nad Siłami Zbrojnymi (art. 134 ust. 2 Konstytucji). W kierownictwie MON jest też szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, gen. Wiesław Kukuła.

Sprawy, które MON prowadzi na co dzień i które dotyczą obywateli - kwalifikacja wojskowa, rezerwy, przydziały mobilizacyjne - opisujemy w tekście mobilizacja w Polsce.

Sekretarz generalny NATO: Mark Rutte

Funkcja: sekretarz generalny Sojuszu Północnoatlantyckiego od 1 października 2024 r., gdy zastąpił Jensa Stoltenberga. Wcześniej był premierem Holandii.

Kompetencje: sekretarz generalny przewodniczy Radzie Północnoatlantyckiej, głównemu organowi decyzyjnemu Sojuszu, jest jego głównym rzecznikiem i pomaga państwom dojść do porozumienia. Jak podkreśla NATO, prawo podejmowania decyzji mają wyłącznie rządy państw członkowskich, a decyzje zapadają w drodze konsensusu. Sekretarz generalny nie „uruchamia” więc sam art. 5 ani art. 4 - robią to państwa.

Kluczowy fakt: obejmując urząd, Rutte wskazał zwiększenie wsparcia dla Ukrainy jako jeden z trzech priorytetów.

Prezydent USA: Donald Trump

Funkcja: 47. prezydent Stanów Zjednoczonych, zaprzysiężony 20 stycznia 2025 r. (wcześniej prezydent w latach 2017–2021). Kadencja trwa do 20 stycznia 2029 r.

Rola w kontekście wojny: Stany Zjednoczone są sojusznikiem Polski w NATO, a administracja Trumpa pośredniczy w rozmowach Rosji i Ukrainy:

  • 15 sierpnia 2025 r. Trump spotkał się z Putinem na Alasce; porozumienia o zakończeniu wojny nie zawarto;
  • w styczniu i lutym 2026 r. odbyły się trójstronne rozmowy Ukraina-USA-Rosja (Abu Zabi, Genewa);
  • na początku października 2026 r. USA zaproponowały spotkanie techniczne z udziałem Ukrainy i Rosji; według relacji z 4 października 2026 r. rozmowy obu stron były zawieszone od lutego.

Szerszy kontekst rozmów i przebiegu wojny: wojna w Ukrainie.

Kto w Polsce decyduje o wojnie, mobilizacji i stanie wojennym?

To jedno z najczęstszych pytań po każdym incydencie na granicy. Konstytucja nie daje tej władzy jednej osobie:

Decyzja Kto decyduje Na czyj wniosek Podstawa
Stan wojny i zawarcie pokoju Sejm (gdy nie może się zebrać - prezydent) - art. 116
Stan wojenny Prezydent Rada Ministrów art. 229
Mobilizacja i użycie Sił Zbrojnych do obrony Prezydent Prezes Rady Ministrów art. 136
Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych Prezydent Prezes Rady Ministrów art. 134 ust. 4
Ogólne kierownictwo obronnością Rada Ministrów - art. 146

Akty urzędowe prezydenta co do zasady wymagają też kontrasygnaty, czyli podpisu premiera (art. 144); decyzje o mobilizacji i stanie wojennym nie należą do wyjątków od tej zasady. „Stan wojny” i „stan wojenny” to dwie różne instytucje - różnice wyjaśniamy w tekście stan wojenny w Polsce.

Jak sprawdzać informacje o politykach w czasie wojny?

Wokół każdej z tych osób krąży dużo treści, które nie mają oparcia w źródłach: rzekome dymisje, „przecieki” o zdrowiu, spreparowane nagrania. Kilka zasad, które stosujemy przy tym tekście i które warto stosować samemu:

  • Funkcję i datę objęcia urzędu sprawdzaj u źródła: prezydent.pl, gov.pl (rząd i ministerstwa), nato.int, oficjalne strony państw.
  • Decyzje prawne sprawdzaj w aktach: postanowienie prezydenta, rozporządzenie, uchwała Sejmu mają publikację urzędową. Wpis w mediach społecznościowych jej nie zastępuje.
  • Cytat bez daty i kontekstu to sygnał ostrzegawczy - szczególnie nagranie wideo, które może być zmontowane albo wygenerowane.

Więcej o mechanizmach: dezinformacja - jak ją rozpoznać.

Co to znaczy dla Ciebie

  • Wiesz, kto wydaje polecenia, którym podlegasz. Komunikaty o stanie wojennym czy mobilizacji wydają organy państwa w trybie opisanym w Konstytucji. Jeśli „decyzję” ogłasza ktoś, kto nie ma do niej kompetencji, to prawdopodobnie fałszywka.
  • Zagraniczni politycy nie wydają poleceń obywatelom Polski. Wypowiedzi przywódców Rosji, USA czy NATO są ważne politycznie, ale obowiązki wynikają z polskiego prawa i polskich organów.
  • W kryzysie słuchaj właściwych służb. Kto za co odpowiada na poziomie gminy, powiatu i województwa, opisujemy w tekście kto za co odpowiada w kryzysie, a o tym, co mówią fakty i instytucje o zagrożeniu dla Polski - w tekście czy w Polsce będzie wojna.
  • Domowe przygotowanie nie zależy od polityki. Plan dla rodziny działa niezależnie od tego, kto pełni jaki urząd: jak przygotować się na wojnę.

Najczęstsze pytania

Kto rządzi Rosją w 2026 roku?

Władimir Putin, prezydent Federacji Rosyjskiej. Obecną kadencję rozpoczął 7 maja 2024 r. i kończy się ona w 2030 r. U władzy, jako prezydent albo premier, jest nieprzerwanie od 31 grudnia 1999 r.

Czy Zełenski jest legalnym prezydentem Ukrainy, skoro kadencja minęła?

Według konstytucji Ukrainy prezydent sprawuje urząd do czasu objęcia go przez nowo wybranego prezydenta (art. 108), a w stanie wojennym, obowiązującym od 24 lutego 2022 r., wyborów się nie przeprowadza. Rosja kwestionuje mandat Zełenskiego, Ukraina wskazuje na te przepisy. Na 15 października 2026 r. termin wyborów nie jest wyznaczony.

Kto dowodzi polskim wojskiem w czasie wojny?

Najwyższym zwierzchnikiem Sił Zbrojnych jest prezydent - obecnie Karol Nawrocki. Na czas wojny prezydent, na wniosek premiera, mianuje Naczelnego Dowódcę Sił Zbrojnych, który dowodzi operacyjnie. W czasie pokoju zwierzchnictwo prezydent sprawuje za pośrednictwem ministra obrony narodowej.

Czy prezydent Polski może sam ogłosić mobilizację albo stan wojenny?

Nie. Mobilizację prezydent zarządza na wniosek premiera (art. 136 Konstytucji), a stan wojenny wprowadza na wniosek Rady Ministrów (art. 229). Sam może postanowić jedynie o stanie wojny, i to tylko wtedy, gdy Sejm nie może się zebrać.

Czy sekretarz generalny NATO decyduje o pomocy dla Polski?

Nie. Sekretarz generalny przewodniczy obradom i reprezentuje Sojusz, ale decyzje - także o reakcji na atak - podejmują rządy państw członkowskich w drodze konsensusu.

Dlaczego w tekście nie ma ocen polityków?

Bo celem jest rzetelna informacja: kto pełni jaką funkcję, od kiedy i co mu wolno. Oceny polityczne zostawiamy czytelnikom. Każdy fakt w tym tekście ma źródło wymienione pod artykułem.